Shahmukhi translation of the Punjabi Tribune article: ਸੂਫ਼ੀ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼

Shahmukhi translation of the article, ਸੂਫ਼ੀ ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਫ਼ਿਲਮਸਾਜ਼, written by Yadwinder Karfew and published in the Punjabi Tribune.

اجے بھاردواج دی فلمسازی : کلا دی سدیوی پرسنگکتا

اجے بھاردواج دی فلم کلا تے فلسفے بارے یادوندر کرفیو دا ٹکڑا کجھ کانٹ چھانٹ توں بعد شنچروار نوں ‘پنجابی ٹربیون’ ‘چ چھپیا سی۔سنپادت ہون کارن کجھ گلاں دے پورن ارتھ سمجھ نہیں آئے۔ پورا ٹکڑا تہاڈے ساہمنے ہے۔-غلام قلم

سدیوی ارتھاں والی کلا منکھی سبھیتا دے کلاتمک اتہاس دی نیہہ مضبوط کردی ہے۔ فلمساز اجے بھاردواج اپنیاں فلماں ‘کتے مل وے ماہی’، ‘ربا ہن کی کریئے’ اتے ‘ملانگے بابے رتن دے میلے ‘تے’ دے ذریعے پنجاب نوں سدیوی پرسنگکتا والی کلا نال جوڑدا ہے۔

ایہہ فلماں 1947 دی ونڈ تے سوپھیواد دے حوالے نال پنجاب دے سانجھے سبھیاچار دیاں جڑھاں لبھدیاں ہن۔ ایہہ درشک دی سانجھ ‘جوڑن والے فلسفے’ نال پواؤندیاں ہن اتے غیر-قدرتی سیاسی پہنچ نال ہون والی سماجک تے سبھیاچارک تباہی بارے خبردار کردیاں ہن۔ اسلام تے سوپھیواد دی روحانیت نال جو پنجاب دا اتٹّ ناطہ ہے، اناں فلماں راہیں گوڑہا ہندا ہے اتے پنجاب دا سانجھا سبھیاچار جشنی انداز ‘چ اگھڑدا ہے۔ اسلام تے صوفی سنتاں دیاں درگاہاں منکھی سانجھاں دی گواہ بن کے پیش ہندیاں ہن۔

فلماں دے سنواد دا مکھ دھرا سبھیاچار ہے۔ مالوے(ونڈ توں پہلاں) دے مشہور کویشر مرحوم بابو رجب علی، مسکین اتے مرحوم پرو: کرم سنگھ جہے لوک کلاکار پنجاب دی امیر وراثت نوں کائناتی پرسنگاں نال جوڑدے ہن اتے اپنی لوک کلا راہیں ہی سیاست دی تیہ ‘چ پئی انمنکھی کھچوتان نوں بے نقاب وی کری جاندے ہن۔

فلماں 1947 دے مہاں-دکھانت تکّ سیمت نہیں ہن بلکہ منکھ نوں زدّ وچ لین والے نکے-وڈے سارے دکھانتاں دی نبض پھڑھدیاں ہن۔ ایہناں ‘چ منکھی وجود دا قدرتی دھرا پھڑن دا یتن ہے، کہ منکھ منکھ وجوں کھڑدا کتھے ہے، تے اوہنوں اپنے اصلے توں توڑن والے سند کہڑے ہن۔ فلماں پاتراں تے وجود لبھدیاں تھاواں ذریعے برتانت بندیاں ہن تے منکھ اندر بہپرتی،بہو-بھجاویں تے بہدشاویں ادھٔین تے سنواد دی سوخم چنگ جگاؤندیاں ہن’۔

اس طرحاں منکھی انترمکھتا تے باہرمکھتا اک دوجے دے ساہمنے آن کھڑھدیاں ہن تے اتہاسک مہاں-دکھاتاں دی سہج سوے پڑچول کرن لئی کہندیاں ہن۔ اتم کلا سنکیتک تے چپّ دی بھاشا راہیں منکھی سنویدنا نوں چھنہسدی ہے۔ اجے دی فلمسازی اجیہی کلا دا نمونہ ہے۔ اسنوں تصویراں/درشا نال برتانت سرجن والا فلمساز کیہا جا سکدا ہے’۔

ایہناں دستاویزی فلماں دا فلمانکن اجیہا ہے جو درشک دیاں چیت-اچیت کھندراں دا لکھن ساہمنے آ جاندا ہے۔ اجیہی پیشکاری دستاویزی فلماں دی سیما توں پار کلاتمک فلمسازی دے گھیرے وچ آ جاندی ہے۔ فلم دا درش: ‘کاں دی پچھورتی آواز اجیہا پربھاو سرجدی ہے، جویں کاں اجڑے بابیاں دادیاں نوں پرط آؤن لئی کہہ رہا ہووے۔ اسے طرحاں دھونی ‘چ بلدیاں پاتھیآں، دیوے دی لوء، ظلم دیاں گواہ تھاواں ‘تے اگّ دے درش، آدی، سنیما دی بھاشا دا اتم نمونہ ہن۔ اک درش وچ گردآرے نوں مسیت توں تنّ وار دور ہندا (یوم-آؤٹ) وکھایا گیا ہے۔ سرت نوں زخم کرن والے بمباں دا اجیہا برتانت ہی درشکاں ‘تے گہرا اثر چھڈدا ہے۔

فلماں پنجاب دی ستھانکتا نال مچھی-پانی والا رشتہ قایم کردیاں ہن تے اک طرحاں ستھانکتا نال عالمی سنواد لئی سپیس تیار کردیاں ہن۔ فلم ‘ملانگے بابے رتن دے میلے ‘تے’ وچ مسکین جنگ دے ورودھ ‘چ امن دا پاٹھ کردا ہے، جیہدے نال نیشن سٹیٹ دی جنگی سیاسی آرتھکتا دے ورودھ ‘چ عالمی امن لہر دا پیغام مضبوط ہندا ہے۔

فلماں منکھ نوں ستھانتکا نال موہ بھریا رشتہ بناؤن لئی پریردیاں ہن تے کہی جاندی آدھونکتا سہارے دنو دنو مشینی ہو رہے منکھ لئی سبھیاچرک روح دی خوراک دا کم کردیاں ہن۔ ایہناں وچ ٹھوس کلا ہے، جو کائنات دی بھرپورتا نال منکھ نوں آدھونک زندگی دے کھالیپن دا احساس کرواؤندی قدرتی سبھیاچار نال جڑن لئی کہندی ہے’۔

ایہہ فلماں منکھ ‘چ گرم-دلی پروچنی کلا وانگ وقتی گرمی پیدا نہیں کردیاں۔ ایہہ منکھ اندر لوکائی، پیار، سرب سانجھیوالتا تے سربتّ دے بھلے دی سدیوی بھکھ جگاؤندیاں ہن۔ منکھ نوں ہنکار مکت ہون، غلطی قبولن تے معاف کرن دا بل بخشدیاں ہن۔ ایہناں فلماں دی کلاتمک امیری اجے دی فلمسازی نوں عالمی پدھر تکّ پہنچاؤندی ہے، جتھے ‘کلا کلا لئی’ جاں ‘کلا لوکاں لئی’ وچلا دوفاڑ مٹّ جاندا ہے۔ ‘کلا کلا لئی وی’ وی ہے اتے ‘کلا منکھتا لئی وی’ ہے دا ملواں تصور ساہمنے آؤندا ہے۔

اجے دی فلمسازی گیان دے کیندریکرن دے خلاف ہے۔ ایہہ کلا نوں منکھی زندگی نال اڈینٹیپھائی کردی ہے۔ سنئتی طرز دے گیانی لانے توں دور ایہہ گیان دے سبھاوک سروتاں تے زندگی ‘چ ڈبے لوکاں دیاں سادیاں گلاں ذریعے درشکاں نال امیر سنواد رچاؤندی ہے۔ایہی گلّ اجے نوں روائتی دستاویزی فلمسازی توں وکھرا کردی ہے۔ اجے دا اسلام تے سوپھیواد ‘تے کیندرت ایہہ پراجیکٹ سامراجی ہیجمنی تے دھارمک فاشیواد نوں ونگاردا ہے۔ اج امریکی سامراج ،آر ایس ایس تے بھارتی میڈیا ‘اسلامک پھوبیا’ مہم مضبوط کرن دا زور لگا رہا ہے تے اجے دی فلمسازی دا پراجیکٹ ایہناں غیر-منکھی مہازا دے خلاف کھڑھدا ہے۔

اجے دی فلمسازی دا کوئی تیئشدا حلقہ نہیں ہے۔ اسے لئی اجے دی کلا دا کینوسّ وسیع تے سدیوی ہندا جا رہا ہے،جو سبجیکٹو حالتاں دی جڑھ پھرولدی مثلیاں نوں ادیشاتمکتا ولّ لجاندی ہے۔ اوہ ‘مانتا پراپت’ سنستھاگت سیاسی-سبھیاچارک حلقیاں توں مانتا لین دے ‘چکرویو سبھیاچار’ دا شکار نہیں ہویا، شاید اسے لئی اجے تکّ اوہنوں بندا مان ستکار وی نہیں ملیا۔نرسندیہ اوہ پنجاب دا اتم پر انگولیا فلمساز ہے۔

کہے جاندے سیاسی مہانرتھیاں نوں شاید ایہہ فلماں چنگیاں نہ لگن کیونکہ ایہہ سیاست نوں وقتی آکسیجن دین اتے کلا-سیاست دے غیر دوندوادی سبھیاچار نوں پرپھلت نہیں کردیاں سگوں 90 ڈگری سبھیاچار(نکّ دی سیدھ) دے الٹ پورے ورتارے نوں 360 ڈگری’ توں سمجھدیاں ہن۔

اجے ستھاپتی نوں ونگارن والا فقیر فلمساز ہے۔فقیری اوہدی فلمسازی دے اچیت ‘چ ہے۔اسے لئی اجے دی فلم ‘ملانگے بابے رتن دے میلے ‘تے’ دے آخری درشاں دا اک پاتر کرانتی تے فقیری دے دوندوادی رشتے دی گلّ کردا ہے۔ فقیری دے ستھاپتی ورودھی فلسفے دی گلّ کردا ہے۔ کرانتی کاری دے فقیر تے فقیر دے کرانتی کاری ہون دے سفر وچلی بریک گلّ سمجھاؤندا ہے۔